Jak straciłem żyłkę do seriali

Stało się. Wreszcie, z ogromną ulgą i satysfakcją, ujrzałem na dość dużym i popularnym serwisie internetowym artykuł, który bezkompromisowo rozlicza współczesne seriale amerykańskie z najpoważniejszych przewinień fabularnych:

http://www.cracked.com/article_18960_5-things-tv-writers-apparently-believe-about-smart-people.html

Wspominam o tym, ponieważ sam przeżyłem rozczarowanie “nową falą” seriali zza oceanu, która jeszcze parę lat temu zapowiadała się tak obiecująco. W czerwcu zeszłego roku napisałem na ten temat pobieżną notatkę, której dotąd nigdzie nie publikowałem. Podrzucam ją jednak teraz, jako komentarz do powyższego artykułu. Czuję, że tabu zostało przełamane, i można o tym pisać nie narażając się na śmieszność.

Ludzie, słuchajcie: seriale są do kitu! ;P

Bohaterowie seriali typu procedural są jednym z największych oszustw współczesnego świata. Są mężczyznami w średnim wieku. Każdy ma coś, w czym jest nadzwyczaj dobry, bez czego byłby wyrzutkiem społecznym i co pozwala mu wieść zupełnie dostatnie życie. Oprócz tego większość z nich ma ukryte talenty, które ujawniają znienacka w najróżniejszych przydatnych sytuacjach – umieją grać na pianinie, robić sztuczki karciane, mówić w od dwóch do pięciu językach obcych; każdy do perfekcji ma opanowane sztuki negocjacji, manipulacji, retoryki i flirtu. Nie wiadomo, kiedy zdążyli się tego wszystkiego nauczyć. Mają niezawodne poczucie humoru i są uroczy nawet wtedy, gdy zachowują się podle, bo zwykle robią to “w słusznym celu” (jeśli zdarzy się, że nie, i tak są uroczy, bo są “ludzcy”, albo zwyczajnie dla zasady). Nawet jeśli się poważnie mylą, bądź stają twarzą w twarz z zagrożeniami, komplikacjami i przeszkodami życiowymi, zdrowotnymi bądź karierowymi, koniec końców wychodzą z nich bez szwanku, co więcej dopinając swego. Odnosi się wrażenie, że jedyne zajęcie jakiemu się oddają, to praca – czy to jako detektyw, czy jako lekarz, czy jako ktokolwiek inny. Są samotni. Mają złamany życiorys najczęściej przez jakieś jedno szczególne, traumatyczne wydarzenie. Mają problemy ze snem, ćpają i/albo żłopią kawę oraz alkohol bez szczególnych konsekwencji, a nawet z pożytkiem. Mają ciągle tych samych znajomych i nie poznają nikogo nowego. Prawdopodobieństwo wydarzeń, które zachodzą w ich życiu, nawet gdyby potraktować niektóre z nich jako fabularne “skróty myślowe”, wychodzą poza wszelkie dopuszczalne ramy, a mimo to zupełnie nic nie zmieniają ani w samych bohaterach, ani w niczym i nikim innym. Świat, w którym żyją, jest zamrożony – zarówno w sensie czasowym, jak i społecznym, mentalnym i przestrzennym. Stał się taki od momentu w/w “traumatycznego wydarzenia”; przedtem bohater miał jakąś przeszłość, a nawet przyszłość. W serialu ma już tylko teraźniejszość, do której jednak od czasu do czasu zaglądają pozostałe. Dowiadujemy się, że bohater kiedyś był inny. Prowadził urozmaicone życie. Miał partnerki/kę, rodzinę itp. (Nadal jednak nie wiemy, kiedy bohater zdążył nauczyć się wszystkiego, co umie) Ogólnie – był w miarę szczęśliwy, miał własne życie i tożsamość. To jednak przeszłość. Teraz jest nieszczęśliwy. Mimo wszystko miewa okazje by wyjść z dołka, “na prostą”, zmienić wzorce zachowań. Nie robi tego jednak. Coś zawsze go powstrzymuje, właśnie dlatego, że jest zamrożony w teraźniejszości, a przeszłość i przyszłość to jedynie zwidy, które okazjonalnie nawiedzają jego i widzów, dając fałszywą nadzieję, bez której bohater nie mógłby żyć, a widz – go oglądać.

Nikt z nas, tak naprawdę, nie chciałby być bohaterem serialu procedural.

 

30 Day Song Challenge – a summary

Day 1: Your favorite song.
Jeśli patrzeć pod względem ilości zaśpiewań , to koniecznie musi to być “Roxanne” Stinga . Ale nie w wykonaniu z “Outlandos d’Amour”; preferuję wersję z koncertu w Toskanii w 2001 roku. ;P

* * * * *

Day 2: Your least favorite song.
Po długim namyśle ten tytuł przyznaję piosence “Just Be Good To Me” Karmah. Kiedyś przez pewien okres byłem zmuszony słuchać tego po kilkanaście razy dziennie; nie wspominając o tym, że, jak dla mnie, jest to jeden z najbardziej bezwstydnych gwałtów na Stingu, jakie znam.

* * * * *

Day 3: A song that makes you happy.
The Bran Flakes – “You Can Do Most Anything”

* * * * *

Day 4: A song that makes you sad.
Śmiertelnie smutna kołysanka z wyjątkowo mrocznego i przygnębiającego filmu.
Javier Navarrete – “Pan’s Labyrinth Lullaby”

* * * * *

Day 5: A song that reminds you of someone.
No nie miałem zbyt dużego wyboru w tej kategorii .
Maanam – “Kocham Cię kochanie moje”

* * * * *

Day 6: A song that reminds you of somewhere.
Dexter Gordon – “I Guess I’ll Hang Out My Tears To Dry” ♥

* * * * *

Day 7: A song that reminds you of a certain event.
Massive Attack – “Heligoland”

* * * * *

Day 8: A song that you know all the words to.
Fleet Foxes – “White Winter Hymnal”

* * * * *

Day 9: A song that you can dance to.
Yoko Kanno – “High Heel Runaway”

* * * * *

Day 10: A song that makes you fall asleep.
The Sight Below – “Through The Gaps in the Land”. 10 minut hipnagogicznego odjazdu. Headphones strongly recommended. BTW, cały album “It All Falls Apart” to idealna ścieżka dźwiękowa do pociągu/autobusu etc. Tested and approved. Zamyka słuchacza w bąblu aksamitnego dźwięku i dodaje surrealizmu zmieniającemu się wokół krajobrazowi.

* * * * *

Day 11: A song from your favorite band.
The Flaming Lips – “The Spark That Bled” z płyty “The Soft Bulletin”. A wszystkim, którzy wiedzą, że niektórych albumów trzeba wysłuchać parę razy, by odkryć ich zalety, szczerze polecam ich zeszłoroczny “Embryonic” – w całości.

* * * * *

Day 12: A song from a band you hate.
Wybór okazał się zaskakująco prosty, gdy zdałem sobie sprawę, że nie musi to być piosenka z repertuaru tego zespołu wyjątkowo przeze mnie lubiana. BSB nie cierpię dla zasady. Jakieś takie wewnętrzne uprzedzenie.
Backstreet Boys – “I Want It That Way”

* * * * *

Day 13: A song that is a guilty pleasure.
The Blanks – “Underdog”. . Myślę że nie sposób się nie zgodzić .

* * * * *

Day 14: A song that no one would expect you to love.
“Oczy czornyje”, tutaj akurat w wykonaniu Ivana Rebroffa.

* * * * *

Day 15: A song that describes you.
No cóż. Wyszło szydło z worka ;D.
Kult – “Nie dorosłem do swych lat”

* * * * *

Day 16: A song that you used to love but now hate.
Bon Jovi – “It’s My Life”. Przyznaję, że lubiłem kiedyś tę piosenkę, w zamierzchłych czasach gimnazjalnych, gdy “Wstawaj szkoda dnia” w RMF FM z rana, a lista przebojów “Hop Bęc” z wieczora to było wszystko co potrzebne do szczęścia.

* * * * *

Day 17: A song that you hear often on the radio.
Lady Gaga – “Bad Romance”

* * * * *

Day 18: A song that you wish you heard on the radio.
Sufjan Stevens – “Chicago”. Uwielbiam absolutnie wszystko w tej piosence, i uważam że ma potencjał na stuprocentowy hicior radiowy, z obezwładniającym refrenem na czele. Kiedyś może nawet leciała w eterze…? Anyway: brace yourselves!

* * * * *

Day 19: A song from your favorite album.
Muszę przyznać, że niezwykle ciężko było mi wybrać jeden utwór z bardzo równej płyty “Love Lost” zespołu Love. Ale w końcu trafiło na “Good & Evil I”.

Komu mało, zapraszam tutaj: http://vimeo.com/album/1472397

* * * * *

Day 20: A song that you listen when you’re angry.
Kate Bush ♥ ♥ ♥ ! Oddly enough.
“Jig of Life”

* * * * *

Day 21: A song that you listen to when you’re happy.
Passion Pit – “Little Secrets”. Takie stężenie wysokich tonów wytrzymuję tylko na wysokich obrotach ;D

* * * * *

Day 22: A song that you listen to when you’re sad.
Pat Metheny – “Tell Her You Saw Me” ze *znakomitego* albumu “Secret Story”.

* * * * *

Day 23: A song that you want to play at your wedding.
Tim Minchin – “Nothing Can Stop Us Now”.

* * * * *

Day 24: A song that you want to play at your funeral.
The Seatbels – “Gotta Knock A Little Harder”.

* * * * *

Day 25: A song that makes you laugh.
Focus – “Hocus Pocus”. Poczekajcie do 53 sek. (dalej też jest fajnie)

* * * * *

Day 26: A song that you can play on an instrument.
David Lang & The Theatre of Voices – “It Was Terribly Cold” … ^_^’ . *Powiedzmy*, i to tylko pod warunkiem, że uznamy struny głosowe za instrument ;P.

* * * * *

Day 27: A song that you wish you could play.
“My Funny Valentine”.

* * * * *

Day 28: A song that makes you feel guilty.
“Woman of Heart and Mind” Joni Mitchell. Szkoda, że nie usłyszałem jej wcześniej. Duuużo wcześniej.

* * * * *

Day 29: A song from your childhood.
Wham! – Last Christmas”
. Srsly.

* * * * *

Day 30: Your favorite song at this time last year.
Żeby nie wybierać ponownie Fleet Foxes (byłoby “Your Protector”), niech będzie “Lisbon Maru” F*ck Buttons. .

Dlaczego Batman jest najlepszym superbohaterem na świecie

„Pogrzeb przyjaciela”: z kosmosu przyleciał wielki potwór, który był tak silny, że zabił Supermana. Czujecie to? Wielki potwór. Z kosmosu.

Nie wspominając o tym, że sam Superman jest kosmitą, który przyleciał na Ziemię w kapsule wysłanej przez rodziców z ginącej planety Krypton; ma laserowy wzrok (proponuję powiedzieć to na głos) i widzi przez ściany, a energię pobiera ze Słońca.

Peter Parker stał się Spider-Manem ponieważ ukąsił go radioaktywny pająk; Wolverine ma długie, ostre szpony wysuwające się z knykci; Green Arrow to taki Robin Hood, korzystający ze strzał z wymyślnymi końcówkami.

Wychowałem się na opowieściach o superbohaterach. Wiedza o nich jest dla mnie równie naturalna, jak o dacie chrztu Polski czy bitwy pod Grunwaldem. Ale. Miałem ostatnio okazję objaśniać mitologię superbohaterów osobie, która nie miała o niej pojęcia; podobnie jak o Gwiezdnych Wojnach i Strusiu Pędziwiatrze. Wychowała się na trzech kanałach w telewizji i miesięczniku literackim „Akant”. Jest moją rówieśniczką. Można powiedzieć, że ominęło ją sporo frajdy. Ale ja zwróciłem uwagę na coś innego.

Czym my się tak naprawdę interesujemy?!

Siłą rzeczy, opowiadając musiałem częściowo przejąć perspektywę odbiorcy; a że była ona prawie zupełnie czysta, to zobaczyłem superbohaterów pewnie trochę tak, jakbym zetknął się z nimi po raz pierwszy w wieku dwudziestu trzech lat. I muszę przyznać, że wypadli oni nieprzekonująco. Oczywiście pod warunkiem, że chciałbym traktować to zjawisko poważnie, jako, powiedzmy, topos, a nie z przymrużeniem oka, jako kuriozum popkulturowe, którym w dużej mierze jest.

Wydaje mi się, że Batman chyba jako jedyny wytrzymuje dziewicze zderzenie z ostrzem intelektu. Jako topos, lub po prostu mit, ma największą zdolność adaptacji do różnych czasów. Nie posiada żadnych tandetnych supermocy, poza fortuną, technologią, dyscypliną, własną siłą, zwinnością i refleksem. Ponadto, atutem Batmana jest ponura groteska, którą popkultura potrafi wykorzystać na wiele różnorodnych, mniej lub bardziej udanych, choć zwykle fortunnych sposobów, od ekranizacji Tima Burtona, przez komiksy Dave’a McKeana bądź Franka Millera, film Williama Grahama, kreskówkę Cartoon Network czy Fox Kids, aż do dzieł Christophera Nolana oraz gry Arkham Asylum. Batman żyje w tysiącach wcieleń – zabawnych, kampowych, przerażających, mrocznych, i w prawie każdym z nich doskonale się odnajduje, jednocześnie jakimś cudem nie tracąc istoty swego mitu.

Co jest istotą mitu Batmana?

Strach? Zemsta? Samodyscyplina? Samotność? Sprawiedliwość?

A może wszystko to po trochu?

Behemoth jak kandyzowany świerszcz

Dla człowieka, który przez wiele lat ekstremalnie granie na gitarze rozumiał tak:

zetknięcie z death metalem w wydaniu Behemotha może być nie lada przeżyciem. Rozumiecie. Zupełnie inne światy. Szok kulturowy i te sprawy.

Ale miałem o tyle łatwiej, że wcześniej zmiękczyłem sobie grunt trochę przystępniejszą pozycją z pogranicza death metalu i prog rocka, płytą “Blackwater Park” zespołu Opeth.
Wiadomo, że zanim ze słonecznych krajów południowych pojedzie się do zimnej i nieprzystępnej Skandynawii, warto zatrzymać się na parę dni w jakimś kraju o umiarkowanym klimacie.

Tak więc w końcu, po sześciu miesiącach cierpliwego czekania w czeluściach mojej dyskografii, przyszło pierdolnięcie.

Kiedy zobaczyłem ich na koncercie, w pierwszej chwili oprawa, z jej patosem i zadęciem, przywiodła mi na myśl jakąś rytualną czarną mszę. Ale potem przyszła refleksja, że przecież koncerty właśnie po to są, żeby wyczyniać na nich jakieś szalone inscenizacje, jak w przypadku, akurat moich ulubionych, The Flaming Lips, którzy zresztą – podobnie jak Behemoth? – ustalili już rutynę swoich show i wiadomo mniej więcej czego się po nich spodziewać.

Następną wątpliwość miałem przy tekstach – pełnych pompy, ociekających wysublimowanym słownictwem, wręcz barokowo bogatych, z mocnym posmakiem fanatyzmu, co prawda raczej nie całkiem serio. Ale znów, co można powiedzieć na temat tekstów piosenek, dajmy na to, jazzowych, obracających się wśród tematów miłości, nostalgii, samotności, etc., ewentualnie… zabawy?

Tu znowu nie wiedziałem co myśleć na temat wykonania wokalnego, bo ja nie z tych, co rozumieją growling ot tak, na szczęście miałem pomoc w postaci tekstów (co za wiele mi nie pomogło, jako że słowa jakie są, patrzcie wyżej; przyznam, że przystępniejsze już były dla mnie motta do utworów niż sama ich treść ). Ale! Co ma powiedzieć ktoś, co słyszy coś takiego:

Dla niedowiarków, którzy aż do refrenu nie słyszą w powyższym wykonaniu angielskiego, załączam transkrypcję pierwszych wersów: “Does anyone wanna go dancing in the garden? / Does anyone wanna go dance up on the roof?”

Zresztą, gatunek shoegaze’u, który, choć znacznie łagodniejszy, to co by nie mówić, bliższy jest Behemothowi niż jazz, również nie słynie ze szczególnie zrozumiałych wokali:

Skoro więc wszystkie zasłony opadły, zobaczyłem w Behemocie to czym jest – dobrą kapelę death metalową, a w ich ostatniej płycie – solidne death metalowe wydawnictwo.  Nie jest to skład, który przekracza granice, czy też wyprawia się na niepoznane dotąd muzyczne rubieże, nawet w obrębie własnego gatunku, ale taki, który gra kawałki mocno osadzone w ustalonej estetyce – zarówno audialnej, jak i wizualnej.

Dla mnie, przynajmniej na razie, ta przygoda pozostanie raczej właśnie tym – przygodą. I tak jak z uśmiechem wspominałbym podboje Japonii, gdzie skosztowałbym kandyzowanego świerszcza, to jednak w moim codziennym menu nadal znacznie częściej gościłyby, nawet najbardziej wymyślne, potrawy środkowoeuropejskie, śródziemnomorskie czy też południowe. A kandyzowanego świerszcza zjadałbym co prawda z wielkim smakiem, ale i od wielkiego dzwonu.

Sito na dysku twardym

To jedna z tych piosenek. Ostatnia na setliście bonusowej płyty, perfidnie ukryta, wypływa na wierzch dopiero przy którymś przesłuchaniu, na spacerze, kiedy masz wystarczająco dużo czasu i cierpliwości by słuchać do końca. Mała perełka na dnie ciepłego, słonecznego morza. Zadajesz sobie pytanie: jak ja w ogóle słuchałem tej płyty, jak coś takiego mogło mi umknąć? A jednocześnie to dobrze, bo to przedłuża żywotność nagrania, odświeża je. Zdajesz sobie sprawę że ten album, każdy album, może zawsze powiedzieć coś nowego, może mieć wciąż nieodkryte tajemnice.

To z kolei zwraca twoje myśli ku dzisiejszej kulturze słuchania muzyki. Ze swojej przepastnej kolekcji muzyki, którą zdobyłeś tak łatwo, szybko i nielegalnie, jesteś w miarę obeznany z około 10%. A wśród tych 10% i tak od czasu do czasu znajdzie się właśnie “jedna-z-tych-piosenek”. Słynne prawo Sturgeona mówi o tym, że 90% wszystkiego to chłam. Czy to możliwe, że pozostałe 90% kolekcji, której właściwie nie znasz, to właśnie chłam? Powinieneś ją wyrzucić? Czy może dokładać jeszcze więcej, aby ten drogocenny 10% liczbowo rósł w siłę? Przecież, idąc tym tropem, jeśli pozbyłbyś się obecnych 90%, reszta prędzej czy później musiałaby znów przyjąć ten sam stosunek .

Dawniej rolę sita, które oddzielało ziarno od plew, pełniło radio. Czasy się zmieniły. Dzisiaj swoje radio tworzysz sam i przechowujesz na dysku twardym. Pewnie znaczy to, że większość powierzchi zajmowanej przez muzykę na zawsze pozostanie na nim powierzchnią roboczą. A jednak może warto czynić takie poświęcenie – na przykład dla piosenek takich jak powyżej.

O pewnym marzeniu i turlaniu się po podłodze

Niezależnie od tego, co ktokolwiek myśli czy to o anime, czy konkretnie o serialu “Cowboy Bebop”, to zdecydowanie warto zwrócić uwagę na jego ścieżkę dźwiękową (autorstwa Yoko Kanno). Miałem kiedyś takie marzenie, kiedy jeszcze byłem regularnym słuchaczem “Siesty” Marcina Kydryńskiego, żeby sprowadzić oryginalne albumy z zagranicy, pojechać do Warszawy, między 15:00 a 17:00 w niedzielę stanąć pod drzwiami Radiowej Trójki na Myśliwieckiej i wręczyć te płyty panu Marcinowi do przesłuchania. Raz nawet wysłałem mu płytkę z mptrójkami, a było to bodaj jeszcze przed albo krótko po rozpoczęciu liceum. Niestety, moja inicjatywa nie dała zamierzonego rezultatu – a to znaczy promocji tej znakomitej muzyki na falach radiowych w Polsce, co doprowadziłoby niechybnie do jej dystrybucji tutaj po znacznie przyjaźniejszych cenach .

Być może moja sympatia do soundtracku z “Cowboya Bebopa” wynika w pewnej mierze z nostalgii; było to właściwie moje pierwsze spotkanie z jazzem, między innymi, i w ogóle z taką “inną” muzyką, i do tego jakie entuzjastyczne! To było jak objawienie: “Istnieje coś takiego?!”

Dziś się to może wydawać śmieszne, ale dla czternastolatka wychowanego na “What Took You So Long” i “I’m Like A Bird” z RMF FM było to nie lada przeżycie. Pamiętam turlanie się z emocji po podłodze do dźwięków “Mushroom Hunting” podczas oglądania serialu:

Oczywiście, wychodzi tu kwestia powiązania z konkretnymi scenami; wiadomo, że kontekst filmowy, narracyjny, wizualny, wzmacnia i wzbogaca przekaz.

Tym niemniej istnieją takie ścieżki na tym soundtracku, z których pamięć wytarła już mniej lub bardziej ten kontekst, a one są nadal przekonujące. Więc może jest w tej muzyce jakaś wartość sama w sobie, dla której warto ją poznać. Po tylu latach jeszcze mnie nie nudzi i często do niej wracam. Zdecydowanie nie tak często jak do samego serialu – swoją drogą bardzo dobrego.

Posłuchajcie więcej

Take physics and bin it!

UWAGA. WPIS ZAWIERA SPOILERY DOTYCZĄCE SERIALU “ZAGUBIENI”.

Czas odrobić zadanie domowe i zrobić wrzutę o finałowym odcinku “Zagubionych”, wyemitowanym przez ABC tydzień temu, co w czasach społeczeństwa informacyjnego jest prawie epoką. Czuję się zobowiązany. Oglądałem ten serial wytrwale przez sześć lat. Za każdym razem, kiedy wydawało się, że jego forma spada, twórcy zaskakiwali potężnym trzęsieniem ziemi, które zupełnie zmieniało oblicze tego, co się wydarzyło, i stawiało pod wielkim znakiem zapytania nadchodzące wydarzenia.

Tym razem warunki były inne – ten odcinek miał być naprawdę, naprawdę ostatnim i w sumie, z jednej strony, głupio byłoby kończyć go mega twistem i cliffhangerem, ale z drugiej strony, do tego przecież “Lost” nas przyzwyczaił i uczynił z tego swój znak firmowy – mistrzowsko operując kliszami kina, a także tymi utworzonymi przez siebie na przestrzeni kolejnych sezonów, owijał wygodnych widzów wokół palca by na koniec ujawnić kryjący się za wszystkim szwindel (*nie jest to moja idea; jak znajdę artykuł źródłowy to podlinkuję). A jednak, w pewnym sensie ten odcinek wpisał się w tę tradycję.

Przypomnijmy (poprawcie mnie, jeśli gdzieś się mylę). Ostatni odcinek trzeciego sezonu oglądaliśmy przeświadczeni, że sceny na wyspie przeplatane są retrospekcjami, by na końcu okazało się, że to tak zwane “flashforwards”, czyli sceny z przyszłości, PO powrocie bohaterów z wyspy. Podobne oszustwo zostało zastosowane i teraz – z tym że nie w jednym odcinku, a w całym sezonie. Byliśmy przekonani, dając się prowadzić za nos twórcom, że to co oglądamy na przemian z materiałem z wyspy jest tzw. “alternatywną rzeczywistością”, powstałą na skutek wybuchu bomby o uroczej nazwie “Jughead” (pl. świr, czubek). Podejrzewam, że wielu z nas przyjęło za pewnik, że owa rzeczywistość jest alternatywna w sensie, w jakim znamy to pojęcie z popularno-naukowych periodyków ilustrowanych oraz filmów i książek science-fiction, tzn. równoległa czasowo, co zresztą sugerowała zaproponowana przez twórców nazwa “flash sideways” i fantastyczno-naukowy charakter wcześniejszych odcinków. Tymczasem okazało się to, najdelikatniej mówiąc, nie do końca prawdą.

“Take physics and bin it!” śpiewał Tim Minchin. Podróże w czasie, wybuchy nuklearne, alternatywne rzeczywistości, pola elektromagnetyczne, czyli to, co tak bardzo podobało mi się w czwartym i piątym sezonie (nie wspominając o Elizabeth Mitchell ), a co odstraszyło od ekranów zjadaczy oper mydlanych i domorosłych psychologów, przyciągnęło zaś moli książkowych i nerdów, umarło razem z Danielem Faradayem (i mam tu na myśli Daniela Faradaya z wyspy, a nie tę cipę w kapeluszu grającą na fortepianie z wdziękiem szympansa). Wszystko sprowadza sie do słów “There is no ‘now’ here” i “It is a place you created to meet again before moving on”, wypowiedzianych przez człowieka o jakże subtelnym nazwisku “Christian Shephard” (pl. chrześcijański pasterz; podziękowania dla Navrasa za odkrycie tego dla mnie, ewidentnie głuchego i ślepego na chrześcijańskie nawiązania) Fani “Mody na sukces” i czytelnicy Paulo Coelho – witajcie z powrotem! W końcu jest was więcej.

Zamiast fizyki mamy metafizykę. Alternatywna rzeczywistość wcale nie jest równoległa, jest transcendentalna. Można zakładać, że każdy z rozbitków przeżył ją w sekundach przed śmiercią, choć, oczywiście, czas jest tu tylko pojęciem umownym – my, żałosne ziemskie istoty, musimy się nim posługiwać. Prawdopodobnie takie znaczenie miały słowa Juliet z piątego sezonu: “It worked”. Juliet przeżyła / zobaczyła / w jakiś sposób doświadczyła tego, co działo się w trakcie “flash sideways”.

I co? I tyle. A czym jest wyspa? Chyba właśnie tym, czego dowiedzieliśmy się z odcinków “Ab Aeterno” i “Across the Sea” – jakąś taką puszką Pandory, trzymającą w ryzach – zapewne za pomocą mega silnego pola elektromagnetycznego – najgorsze, najplugawsze zło. Really? Is that all there is to it? Szczególnie to rozczarowujące. Grecy mieli przynajmniej tyle przyzwoitości, żeby pozwolić Pandorze otworzyć puszkę i wtedy dopiero zrobiło się ciekawie. Tolkien miał tę przewagę, że od początku było wiadomo, że chodzi o Pierścień i siły ciemności. A “Zagubieni” wyskakują z głupia frant z jakąś pretensjonalną mistyką i oczekują, że to załatwi sprawę. Na dodatek pomylili zręczne niedopowiedzenie fabularne z żenującym unikiem, a red herringiem uczynili najciekawsze i najistotniejsze wątki.

Mam wrażenie, że twórcy wpadli we własną pułapkę. Przekombinowali. Formuła “Losta” okazała się dla nich zbyt wąska i nie zdołali jej przeskoczyć; być może nie powinni byli nawet próbować. Z drugiej strony, może taki serial w ogóle nie powinien mieć czegoś takiego, jak zakończenie – labirynt stał się już zbyt skomplikowany, by można było znaleźć zeń wyjście.

Ciężko jest oceniać tak, było nie było, imponujący i potężny serial tylko przez pryzmat zakończenia. Trzeba oddać mu sprawiedliwość – dostarczył nam wielu godzin satysfakcjonującej rozrywki, a ci którzy temu przeczą, muszą być po prostu rozgoryczeni finałem. Jest czym. Widzieliśmy, co prawda, parę naprawdę wzruszających scen zjednoczenia, kilka dobrze napisanych i zagranych kwestii, parę autoironicznych scen, ale w kontekście całego serialu jest to boleśnie niewystarczające. Przykro oglądać giganta upadającego z łoskotem na ziemię, z chlupotem własnych nadgniłych kończyn. Trzeba też pamiętać, że “Lost” to serial, który naznaczył początek nowej ery w amerykańskiej telewizji. Dzięki niemu, między innymi, dziś możemy delektować się “Housem”, “Dexterem”, “Mad Men” i wieloma innymi rarytasami. Twór, który nakręcił koniukturę, ojciec – odchodzi w niesławie. Miejmy nadzieję, że dzieci nie pójdą w jego ślady.

Siedmioletnia dziewczynka w różowej czapce

Rozdawałem wczoraj ulotki na Półwiejskiej. Po pracy zahaczyłem o kawiarnię i zamówiłem latte macchiato. Kiedy tak sobie siedziałem przy zielonym, kwadratowym stoliku, do lokalu weszła rezolutna, mała dziewczynka, w wieku na oko sześciu lat. Miała na głowie różową czapkę, spod której wystawały ciemne włosy. Nikt z obsługi nie zwrócił na nią uwagi. Ponieważ jako jedyny siedziałem blisko wejścia, dziewczynka podeszła do mnie. Miała sympatyczną, pucułowatą twarz, i mogłaby być równie dobrze moją kuzynką, siedmioletnią A., albo jej koleżanką. Zaczęła mruczeć pod nosem: “Niem mamy… Nie ma mamy”, a ja próbując zrozumieć o co chodzi, pomyślałem, że pewnie gdzieś w tłumie na deptaku zgubiła mamę, i zapytałem o to. Wydawało się, że nieśmiało potwierdziła, ale kiedy zapytałem, naturalnie, gdzie ostatni raz ją widziała, ona powiedziała wyraźniej: “Nie mam mamy”, a dalej coś, co musiało być prośbą o pieniądze. Nie słyszałem dokładnie, zresztą nie musiałem. W mgnieniu oka pojąłem, o co chodzi. Nie da się łatwo opisać tego, co poczułem. Podeszła do mnie siedmioletnia dziewczynka, z pewnością w sposób całkowicie wyrachowany wysłana tu przez swoją matkę- lub opiekunkę-żebraczkę, siedmioletnia dziewczynka już teraz uczona nawyku roszczenia, proszenia, żebrania. Dziewczynka wyglądająca zupełnie w porządku poza trochę brudną a może po prostu śniadą twarzą.

Mieszkając w Poznaniu przez kilka lat nauczyłem się doskonale ignorować wszelkich pijaczków i żebraczków, w grubych zmechaconych czapkach, przepoconych ciuchach, z brodami, wąsami i wągrami, alkoholowym oddechem, podchodzących do mnie na ulicy. To są dorośli ludzie, którzy wybierają grzebanie w śmietniku i nagabywanie przechodniów o parę groszy, po to by kupić sobie alkohol, którzy rozgrzeje ich na parę godzin i pozwoli na krótko zapomnieć o troskach, zamiast pójść po prawdziwą pomoc do ludzi, którzy pomogliby im wyjść z nałogu i znaleźć pracę. Nie zrozumcie mnie źle. Jeżeli miałem okazję kupić komuś posiłek, albo jakiś napój, nie odmawiałem tego. Ale dawanie pieniędzy jest zbyt ryzykowne. Uważam, że żebranie nie tylko jest nie w porządku, ale i bardzo często nieuczciwe.

W tym miejscu chciałbym przywołać artykuł z GW, który sobie wyciąłem i schowałem do teczki, dotyczący żebractwa w Poznaniu.

Większość z nas myśli, że złotówka rzucona żebrakom rzeczywiście im pomaga. Nic bardziej mylnego. Oni rękę wyciągają przeważnie nie po jedzenie, ale po pieniądze.

70% żebrzących nie uważa tego, co robi, za żebractwo, tylko za pewien rodzaj pracy.

Dzieci, które wychodzą na ulice, przeważnie nie muszą tego robić. Skoro jednak przynoszą pieniądze, rodzice wolą wypchnąć je tam niż do szkoły.

Znamy wiele figur przyjmowanych przez żebraków. Rzadko który przedstawia prawdziwy stan rzeczy. “Ofiary losu” klęczą. Mają przy sobie kartkę, a na niej wypisane nieszczęścia, często wymyślone. “Dziad” dzięki poduszkom przymocowanym po obu stronach ciała potrafi wzbudzać litość przez cały dzień. Oszustami są też osoby przyjmujące figury komunikacyjne. Noga, której niby nie mają, jest po prostu sprytnie podwinięta. Często pchają dziecko na wózku. By wytrzymało na nim kilka godzin, przypala mu się podudzie papierosem.

Informacje w artykule pochodzą od dr Kazimiery Król z Kolegium Pracowników Służb Społecznych w Poznaniu, oraz z raportu Centrum Innowacji Społecznej nt. żebractwa w Poznaniu. W momencie pisania cytowanego wyżej tekstu pracownicy centrum spotkali się z 73 żebrakami. Obecnie pełny raport jest już dostępny. Obejmuje 112 stron i można go ściągnąć stąd.

Mimo wszystko jednak, wczoraj tamta dziewczynka naprawdę poruszyła we mnie czułą strunę. Musiałem się zebrać w sobie, żeby nie wyciągnąć pieniędzy. Pamiętać, że tak naprawdę nie dawałbym ich jej, tylko zaprawionej w żebraczych bojach matce, która egoistycznie wykorzystuje córkę i w ten sposób niszczy jej życie. Przez krótką chwilę ogarnęła mnie śmieszna, absurdalna myśl, aby wziąć dziewczynkę na ręce, wyjść z kawiarni i odejść jak najdalej. Zanieść ją gdzieś, gdzie będzie miała szansę na normalne życie. Jednocześnie nierealność tego pragnienia składała się na na poczucie rozpaczliwej niemocy.

Na szczęście latte było letnie (zwykle takie jest). Dopiłem je szybko i wyszedłem na zewnątrz, natychmiast rozglądając się za kimś, kto mógł wysłać dziewczynkę. Ta wyszła krótko po mnie, i zaczęła biec. Wiedziony impulsem poszedłem za nią i oto znalazłem. Jakieś czterdzieści metrów od kawiarni w rogu ulicy siedziała owinięta w łachmany kobieta, z wózkiem dziecięcym przy boku. To do niej podbiegła dziewczynka w różowej czapce, zdać raport z żebraczego zlecenia.

Siedmioletnia dziewczynka w różowej czapce.

To wszystko przypomniało mi o słowach pewnego mądrego człowieka, którego dane mi było spotkać kiedyś na swojej drodze. Z zapieczętowanego pudełka wyciągnąłem książkę, w której napisał:

Po spędzeniu wielu lat na Wschodzie, patrzę na to przez pryzmat wieku. Nigdy nie powinno się dawać czegokolwiek dzieciom. Naprawdę nigdy. Jeżeli będą dostawać pieniądze, nie zdobędą żadnego zawodu, zawsze będą żebrać. Nie róbcie tego. Są takie części świata, w których rodzice specjalnie wciskają swoje małe dzieci do różnych naczyń, garnków itp. To deformuje kości i takie dziecko staje się bardzo dobrym materiałem na żebraka. Nie pozwalajcie, by dzieci stały się żebrakami.